قالب وبلاگ

قالب وبلاگ

X
تبلیغات
پخش زنده جام جهانی

بگو مگو
 

محل درج آگهی و تبلیغات
 
نوشته شده در تاریخ جمعه 9 دی‌ماه سال 1390 توسط wwww

دکتر ثریّا سهیلی

دانشگاه علوم پزشکی تهران
 

اهداف
انتظار می‌رود فراگیرنده، پس از گذراندن این درس، بتواند :
Ø      بهداشت برای همه (HFA) را تعریف نماید

Ø      هدف، اصول استراتژیک و شاخص‌های دستیابی به HFA را بحث نماید

Ø      حداقل 6 شاخص مورد استفاده برای پایش و ارزشیابی بهداشت را توضیح دهد

Ø      رویکرد مراقبت‌های بهداشتی اولیه را بیان نماید

Ø      اصولی که به منظور تامین مراقبت‌های بهداشتی اوّلیه باید مورد توجه باشد را تحلیل نماید

Ø      مداخلات ارتقایی، پیشگیری، درمانی و بازتوانی  برای یک مشکل مربوط به سلامتی را طراحی کند

Ø      اجزای مراقبت‌های بهداشتی را توضیح دهد

Ø      سطوح مراقبت‌های بهداشتی را توضیح و از نظر پیچیدگی در ارائه مراقبت‌ها مقایسه نماید
 

واژه های کلیدی
بهداشت برای همه، مداخلات ارتقایی، اجزاء مراقبت‌های بهداشتی

بهداشت برای همه (Health for all - HFA)
            در بیانیه رسمی سوّمین مجمع جهانی بهداشت در سال 1977 که به بیانیه آلماآتا معروف است اعلام گردید که در دهه های آینده هدف اجتماعی و اصلی دولت‌ها و سازمان جهانی بهداشت باید دستیابی همه مردم جهان در سال 2000 میلادی به سطحی از سلامتی (سلامتی جسمی، روانی و اجتماعی) باشد که امکان برخورداری از یک زندگی مؤثر ومولد را برای آنان فراهم آورد. در سال 1978 نیز کنفرانس مراقبت‌های اوّلیه بهداشتی در آلماآتا (مرکز جمهوری قزاقستان) ‌تشکیل گردید و روش دستیابی به بهداشت برای همه مراقبت‌های بهداشتی اولیه(Primary Health Care- PHC)  معرفی شد. در ماه می سال 1979 استراتژی جهانی بهداشت برای همه توسط سی و دوّمین اجلاس سازمان جهانی بهداشت مورد تصویب قرار گرفت و نمایندگان کشورهای عضو پذیرفتند که استراتژی‌های کشوری بهداشت برای همه را بر اساس مراقبت‌های اوّلیه بهداشتی تدوین و به مرحله عمل درآوردند.

            در سال 1981 توسط سازمان جهانی بهداشت استراتژی جهانی HFA تکمیل شد (استراتژی جهانی یک چارچوب جهانی فراهم نموده که اجرای آن توسط همه کشورهای عضو، مناسب و برای تطابق با شرایط و نیازهای گوناگون کشورها به اندازه کافی قابل انعطاف بوده است و به دنبال آن کشورهای عضو، هریک استراتژی دستیابی به HFA را برای خود تنظیم نمودند).

در زمینه هدف، اصول استراتژیک و شاخص‌های دستیابی به HFA باید توجه داشت که :
بهداشت برای همه یک هدف واحد و محدود نیست بلکه جریانی است که به بهبود مداوم سلامت مردم منجر می‌شود. بهداشت برای همه به این معنی نیست که در سال‌های آتی میلادی دیگر کسی بیمار و ناتوان نخواهد بود و گروه پزشکی مراقبت‌های پزشکی را برای یکایک مردم جهان و ناخوشی‌های آنان تامین خواهند کرد بلکه بدان معناست که بهداشت پا می‌گیرد و در هر کجا که مردم زندگی و کار می‌کنند خدمات بهداشتی در اختیار آنان خواهد بود و مردم امکانات بهتری برای رشد و رسیدن به کهنسالی سالم و فعال را خواهند داشت و افراد و خانواده ها به شیوه قابل قبول و متناسب با توان و مشارکت خود به مراقبت‌های اساسی بهداشت دسترسی خواهند یافت.

هدف بهداشت برای همه برپایه سیاست‌های زیر استوار است :
�        بهداشت و تندرستی حق مسلم مردم است و تامین آن یک هدف اجتماعی در سراسر جهان است

�        اختلاف موجود بین وضعیت بهداشتی مردم جهان، نگرانی مشترک تمام کشورهاست و باید به شدت کاهش یابد. بنابراین پایه و اساس استراتژی بهداشت برای همه توزیع عادلانه امکانات بهداشتی در بین کشورها و در درون کشورها به ترتیبی که به دسترسی عموم مردم به مراقبت‌های اوّلیه بهداشتی و خدمات پشتیبان آن بیانجامد می‌باشد

�        حق و وظیفه مردم است که به صورت فردی و گروهی در برنامه ریزی و اجرای مراقبت‌های بهداشتی خودشان نقش داشته باشند. بنابراین مشارکت فعال مردم در شکل دادن به آینده بهداشتی و اقتصادی جامعه از عوامل اساسی در تحقق استراتژی‌های بهداشت برای همه است

�        دولت‌ها در برابر بهداشت و تندرستی مردم که با فراهم نمودن امکانات اجتماعی و بهداشتی کافی امکان پذیر است مسئولیت تام دارند. بنابراین برای تامین بهداشت برای همه تنها تعهد وزارت بهداشت کافی نبوده و تعهد سیاسی دولت در سطح کلّی ضرورت دارد

�        بهداشت و تندرستی باید به عنوان پایه و اساس توسعه اقتصادی و اجتماعی باشد. بنابراین تنها تلاش وزارت بهداشت در این زمینه کافی نبوده، هماهنگی و همکاری سایر بخش‌ها که با توسعه اقتصادی کشور ارتباط دارند چون بخش‌های کشاورزی، دامپروری، صنعت، مسکن، آموزش و پرورش، ‌ارتباطات، کار و امور اجتماعی و رسانه های گروهی نیز ضرورت کامل دارد

�        همکاری فنی و اقتصادی بین کشورها در توسعه و اجرای استراتژی بهداشت برای همه نقش مؤثری دارد

�        اگر قرار باشد دولت‌ها بهداشت برای همه را فراهم کنند باید در مسایل بهداشتی، متکی به خود بارآیند ولی این به معنای لزوم خودکفایی در بهداشت نیست زیرا برای تامین و توسعه استراتژی‌های بهداشتی و فایق آمدن بر مشکلات، همکاری و مسئولیت بین المللی امری ضروری است.

مراقبت‌های اوّلیه بهداشتی با مفاهیم و محتوای زیر کلید تحقق بهداشت برای همه است
�        مراقبت‌های بهداشتی درمانی نه فقط به صرفه و مؤثر، بلکه باید در حد استطاعت مردم و مورد قبول آنان باشد

�        مراقبت‌های بهداشتی درمانی باید به صورت عادلانه برای تمامی مردم فراهم آید و نه اینکه بیشترین خدمات برای درصد کمی از مردم تامین، و در مقابل گروه زیادی از حداقل مراقبت‌های بهداشتی، درمانی، محروم مانند

�        افراد و جوامع باید در برنامه ریزی، اجرا و ارزشیابی برنامه های بهداشتی درمانی مشارکت داشته و بهداشت باید به عنوان بخشی از توسعه اقتصادی و اجتماعی تلقّی گردد

�        واحدهای ارائه کننده مراقبت‌های بهداشتی و درمانی باید خدمات پیشگیری، درمانی، توانبخشی و اعتلایی را بطور ادغام یافته ارائه نمایند.

شاخص‌های جهانی به منظور پایش و ارزشیابی بهداشت برای همه در کشورها :
1 ـ سیاست بهداشت برای همه باید در بالاترین سطح اداری در کشورها مورد تایید باشد. به عنوان مثال مقامات طراز اول کشور در یک بیانیه رسمی، تعهد کشور را در مقابل بهداشت برای همه اعلام نموده و امکانات به مقدار کافی و عادلانه توزیع شود. مشارکت فعال مردم در برنامه ها تامین گردد و ساختار مناسب همراه با مدیریت مناسب برای توسعه بهداشت کشور فراهم شده باشد

2 ـ حداقل 5% تولید ناخالص ملی (Gross National Products - GNP) برای بهداشت صرف شود

3 ـ تدابیر لازم به منظور جلب مشارکت مردم در اجرای استراتژی بهداشت برای همه اتخاذ و به مرحله اجرا درآمده باشد. به عبارتی دیگر شرایط لازم برای مطرح ساختن خواسته ها و نیازهای واقعی مردم فراهم آمده، سیاست عدم تمرکز در تصمیم گیری تحقق یافته و نمایندگان گروه ها و سازمان‌های مختلف چون سازمان زنان، گروه های صنفی و غیره در برنامه های بهداشتی مشارکت داشته باشند

4 ـ درصد قابل قبولی از بودجه بهداشتی کشور به مصرف خدمات بهداشتی محلی برسد. بدین معنی که به منظور ارائه مراقبت‌ها در اوّلین سطح تماس با جامعه (خانه بهداشت، مراکز بهداشت شهرستان، مراکز بهداشتی درمانی روستایی و شهری)‌ مورد استفاده قرار گیرد

5 ـ توزیع عادلانه منابع و امکانات بهداشتی برای مناطق شهری و روستایی انجام گرفته باشد

6 ـ استراتژی بهداشت برای همه برای کشور تنظیم، تدوین و انتشار یافته و امکانات لازم برای اجرای برنامه فراهم شده باشد

7 ـ آحاد جامعه به مراقبت‌های بهداشتی اوّلیه شامل موارد زیر دسترسی داشته باشند :

�        آب سالم در منزل یا در فاصله ای که با 15 دقیقه راهپیمایی دسترسی به آن حاصل آید

�        ایمن سازی کودکان برعلیه شش بیماری واگیر دوران کودکی (دیفتری، کزاز، سیاه سرفه، سرخک، فلج اطفال و سل)

�        مراقبت بهداشتی درمانی در محل شامل دسترسی به حداقل 20 قلم داروی اساسی با یک ساعت پیاده روی یا استفاده از وسیله نقلیه

�        وجود کارکنان تعلیم دیده برای مراقبت از حاملگی، زایمان و مراقبت از اطفال تا حداقل یکسالگی

8 ـ وضعیت تغذیه کودکان که با معیارهای زیر سنجیده می‌شود :

�        حداقل 90 درصد نوزادان وزنی بالای 2500 گرم در هنگام تولد داشته باشند

�        حداقل 90 درصد کودکان از وزن مناسب برای سن برخوردار باشند

9 ـ کاهش مرگ و میر کودکان زیر یکسال به کمتر از 50 در هزار

10 ـ افزایش امید به زندگی در بدو تولد به بیش از 60 سال

11 ـ رسانیدن میزان باسوادی برای زنان و مردان به بیش از 70 درصد کل افراد جامعه

12 ـ افزایش سرانه افراد جامعه از تولید ناخالص ملی به بیش از 500 دلار در سال.

مراقبت‌های بهداشتی اولیه (PHC)
            مراقبت‌های بهداشتی اولیه مراقبت‌های بهداشتی اساسی می‌باشد که توسط نظام بهداشتی با یک روش عملی و علمی قابل قبول از نظر روش‌ها و تکنولوژی، قابل تحمل از نظر هزینه ها (برای جامعه و کشور) و با مشارکت کامل مردم و روحیه خود اتکایی به افراد و خانواده ها در سطح جامعه ارائه می‌گردد.

سازمان جهانی بهداشت مراقبت‌های بهداشتی اولیه را این چنین تعریف می‌کند :
مراقبت‌های بهداشتی اولیه مراقبت‌های اصلی در زمینه بهداشت است که باید برای همه افراد و خانواده های جامعه قابل دسترس باشد. این خدمات بخش اساسی نظام بهداشتی و توسعه اقتصادی اجتماعی کشور است. مراقبت‌های بهداشتی اولیه اولین سطح تماس فرد،‌ خانواده و جامعه با نظام بهداشتی کشور بوده و خدمات را تا حد ممکن به جایی که مردم در آن کار و زندگی می‌کنند می‌برد.

            هدف از ارائه این مراقبت‌ها حفظ، نگهداری وارتقاء سطح سلامت افراد جامعه است و امروزه بر این نکته تاکید می‌شود که خدمات بهداشتی باید طیف کامل خدمات پیشگیری، درمانی و بازتوانی را پوشش دهد. برای مراقبت‌های بهداشتی اولیه وجوه فلسفی و استراتژیک به شرح زیر در نظر گرفته شده است :

 

1- مراقبت‌های بهداشتی اولیه وجهی فلسفی دارد زیرا :
�        بهداشت در تعریف، جامعیتی را در بر می‌گیرد که علاوه بر مراقبت‌های بهداشتی درمانی، آمیختگی و هماهنگی بخش اعظم اقتصادی ـ اجتماعی جامعه یعنی کشاورزی و دامپروری، نیرو، ‌مسکن، کار، آموزش، ارتباطات و � را شامل می‌شود.

�        متکی بر مشارکت مردم است و می‌خواهد نیازهای اساسی بهداشت را به تقاضا و طلب جامعه تبدیل کند.

�         متضمن توزیع عادلانه منابع اجتماعی بین طبقات مردم بویژه طبقات محروم جامعه است، چون می‌خواهد امکانات بهداشتی را تا حد ممکن به محل کار و زندگی مردم نزدیک کند.

 

2- مراقبت‌های بهداشتی اولیه وجهی استراتژیک دارد زیرا :
�        سلامتی را به عنوان محور توسعه شناخته که همواره باید از اولویت در سرمایه گذاری‌های توسعه کلی جامعه برخوردار باشد

�        عرضه مراقبت‌های اولیه بهداشتی در اولین سطح تماس جامعه با نظام بهداشتی کشور به صورت خدماتی هماهنگ و تلفیق یافته آغاز می‌شود و جامعیت خود را در سطوح بعدی تکامل می‌بخشد

�        مشارکت مردم را در کلیه مراحل برنامه ریزی، اجرا و نظارت طلب می‌کند

�        با سطح بندی خدمات و از طریق نظام ارجاع و همچنین بکارگیری تکنولوژی مناسب و متناسب با سنت‌ها و امکانات محلی باعث می‌شود که این خدمات با کمترین بهایی که جوامع و دولت‌ها قادر به پرداخت آن هستند در دسترس همگان قرار گیرد

�        برای وصول به هدف‌های خود نیازمند نظام بهداشتی مناسبی است که تامین این هدف‌ها را ممکن سازد. چنین نظامی باید با انجام پژوهش‌های کاربردی به اصلاح خویش بپردازد و تغییرات ضروری را برای هر مرحله پذیرا باشد.

اصول مراقبت‌های بهداشتی اولیه (Principles of Primary Health Care)
به منظور تامین مراقبت‌های بهداشتی اولیه اصول زیر باید مورد توجه باشد :
1 ـ اصل هماهنگی بخش‌های توسعه اقتصادی ـ اجتماعی (inter-sectoral Approach) : بهداشت به صورت مجرد وجود ندارد و تحت تاثیر ترکیبی از عوامل محیطی، اجتماعی و اقتصادی است که به صورت تنگاتنگ با یکدیگر در ارتباطند. بنابراین بخش‌های مختلف جامعه که بر سلامت افراد تاثیر دارند باید تلاشی هماهنگ داشته باشند.

2 ـ مشارکت مردم واتکاء به خود (Community Participation) : بدون همکاری و علاقه مردم به تامین و توسعه خدمات هیچگونه موفقیتی برای آن پیش بینی نمی‌شود این به عنوان‌� بهداشت به وسیله مردم‌� و � قرار دادن سلامت مردم در دست خود آنها� توصیف شده است. بدین ترتیب بهداشت پدیده ای خودجوش است که باید انگیزه برخورداری از آن در مردم ایجاد گردد و علاوه بر بخش بهداشت، جامعه باید درگیر مراقبت از خود شود. بعلاوه جوامع باید در موارد زیر مشارکت داشته باشند :

�        ایجاد و نگهداری محیط بهداشتی

�        ابقاء فعالیت‌های بهداشتی پیشگیری و ارتقایی

�        ارائه اطلاعات مربوط به خواست‌ها و نیازها به مسئولین سطح بالا

�        به انجام رسانیدن اولویت‌های مراقبت‌های بهداشتی و اداره بیمارستان‌ها و کلینیک‌ها.

 

3 ـ روش‌های مناسب (Appropriate Methods)  : نه تنها در مراقبت‌های بهداشتی اولیه بلکه در تمامی سطوح ارائه خدمات بهداشتی درمانی باید از روش، ابزار، پرسنل، دارو، مواد و حتی سیستم اداری مناسب و منطبق با شرایط جامعه استفاده شود. در ارائه خدمات به مردم باید از روش‌هایی استفاده شود که با فرهنگ جامعه مطابقت داشته و از ابزار و پرسنلی استفاده گردد که با شرایط کار همآهنگ هستند. بنابراین فن آوری مناسب ترکیبی است که هم نیازهای مراقبت ـ بهداشتی و هم بافت اقتصادی ـ اجتماعی کشور را در نظر بگیرد. این موضوع شامل در نظر داشتن ملاحظات زیر است :

�        هزینه (هم هزینه های سرمایه ای و هم هزینه های جاری)

�        کارآیی و کارسازی فنآوری برای مقابله با مشکلات بهداشتی

�        قابل پذیرش بودن رویکرد هم برای جامعه هدف و هم از نظر ارائه کنندگان خدمات بهداشتی

�        قابل تحمل بودن رویکرد از جمله ظرفیت نگهداری تجهیزات

بعلاوه ارائه دهندگان خدمات در سطوح مختلف برای استفاده از مناسب ترین و هزینه اثربخش ترین روش‌ها و ابزار باید آموزش لازم را دیده باشند.

4 ـ عدالت (برابری) (Equity) : منابع بهداشتی و خدمات مربوط به آن باید به صورت برابر در اختیار همه افراد جامعه قرار گیرد و مردم با نیازهای یکسان باید دسترسی برابر به مراقبت‌های بهداشتی داشته باشند. برای اطمینان از دسترسی برابر باید توزیع و پوشش مراقبت‌های اولیه بهداشتی در مناطقی بیشتر باشد که بیشترین نیازها وجود دارد.

5 ـ جامعیت خدمات : مراقبت‌های بهداشتی اولیه یک رویکرد جامع براساس مداخلات زیر است :

�        مداخلات ارتقایی : برخورد مراقبت‌های بهداشتی اولیه در سطح جامعه با علل اساسی است که بر سلامت تاثیر می‌گذارد

�        مداخلات پیشگیری کننده : این مداخلات کاهش دهنده بروز بیماری‌ها یا برخورد سریع با عللی است که برای فرد ایجاد مشکل نموده است

جهت ادامه موضوع در PDF به اینجا کلیک کنید



 
تمامی حقوق این وبلاگ محفوظ است | طراحی : پیچک
بک لینک فا