ترس از فضای بسته، به عنوان کلاستروفوبیا شناخته میشود که یکی از انواع اختلالات اضطرابی محسوب میشود. افراد مبتلا به کلاستروفوبیا پس از قرار گرفتن در فضاهای بسته، احساس میکنند که به سمتی در حرکت هستند که خطر نمودن از آنجا ممکن است اتفاق بیفتد. گاهی اوقات حتی فکر کردن به فضاهای بسته، میتواند اضطراب و ترس شدیدی به این افراد وارد کند. کلاستروفوبیا میتواند بر زندگی افراد تأثیر داشته باشد، زیرا در بسیاری از موارد باعث محدودیتهای فیزیکی و اجتماعی شود که باعث افزایش اضطراب و ترس آنها میشود.
فضاهای بسته و تنگ میتوانند موجب کلاستروفوبیا (ترس از فضاهای بسته) شوند. برخی از موقعیتهای که ممکن است کلاستروفوبیا را تشدید کنند عبارتند از:
آسانسورهای پرجمعیت
تونلها و پلهای پوشیده
فضاهای پرجمعیت و بسته مانند فروشگاهها، سینماها، متروها و اتوبوسهای شلوغ
اتاق کوچکها یا اتاقهای بدون پنجره
صندلیهای هواپیما، شخصی و خودروهای کوچک
البته در حالتهای شدید، فقط تصور کردن فضاهای بسته هم ممکن است ترس و اضطراب شدیدی ایجاد کند.
این ترسها به عنوان فوبیاهای مربوط به اضطراب اجتماعی شناخته میشوند. ترس از فضای بسته، به عنوان کلوستروفوبیا و ترس از آسانسور به عنوان اکروفوبیا نامیده میشود. اگرچه این ترسها برای بسیاری از افراد بسیار طبیعی هستند، اما در برخی موارد ممکن است این ترس به حدی شدید شود که زندگی روزمره فرد را تحت تاثیر قرار دهد. در چنین مواردی، بهتر است با مشاور یا روانشناس صحبت کرده و درمان مناسب را شروع کنید.
علائم ترس از فضای بسته
نشانههای ترس از فضای بسته ممکن است شامل علائم جسمانی و رفتاری باشند که پس از قرار گرفتن در فضای بسته یا حتی تنها در فکر آن به وجود میآیند. برخی از این علائم عبارتند از:
تنگی نفس و سختی در نفس کشیدن
تعریق و گرما
سرگیجه و تعریفهای ذهنی
بی قراری و اضطراب
افزایش ضربان قلب و قرار گرفتن در وضعیت تنش
احساس خفگی و عدم توانایی در تنفس عمیق
حس عدم تعادل و بی تعادلی
شلیک شدن در دستها و پاها
حس افزایش وزن بر روی سینه و سر
افزایش فشار خون
ممکن است همه این علائم در همه افرادی که ترس از فضای بسته دارند شدید نباشند، اما باز هم میتوانند مزاحمت زیادی برای آنها ایجاد کنند. در صورتی که این نشانهها برای شما به شدت مزاحمتآور است و باعث محدودیت در همراهی با خانواده و دوستان، دیدن پزشک متخصص و روانشناسی به شما توصیه میشود.
دلایل احتمالی ترس از فضای بسته
ترس از فضای بسته ممکن است به علت چندین عامل باشد که در زیر به برخی از آنها اشاره میکنم:
تجربه ترسناک در گذشته: اگر شخص در گذشته تجربهای ناخوشایند و ترسناک از فضای بسته داشته باشد، ممکن است که در آینده نیز این ترس به خودش نشان دهد.
ترس از احساس عدم کنترل: برخی افراد ممکن است هنگامی که در یک فضای بسته قرار میگیرند، احساس عدم کنترل بر خودشان داشته باشند و بتوانند به آسانی از این فضا خارج نشوند.
ترس از فضای تاریک: فضاهای بسته و تاریک ممکن است برخی افراد را به خود جذب کنند. شاید این احساس از تاریکی، زمانی که افراد در فضای بسته قرار میگیرند، بیشتر به چشم میآید و برایشان ترسناک است.
ترس از فضای کوچک: شخص برای زندگی خوب نیاز به فضای کافی دارد و اگر فضای بسته بسیار کوچک باشد، ممکن است احساس تنگی و ناخوشایندی داشته باشد.
ترس از افتابگرفتگی و اختناق: در فضاهای بسته، اجتناب از نفس کشیدن هوای تازه و خنک مشکل است و برخی افراد به دلیل ترس از اینکه ممکن است در فضای بسته افتابگرفته و دچار اختناق شوند، از ورود به این فضاها اجتناب میکنند.
اگر با ترس از فضای بسته دست و پنجه نرم کردهاید، بهتر است با کارشناسان مشورت کنید.
تشخیص و درمان ترس از فضای بسته
ترس از فضای بسته یا آگورافوبیا یکی از اختلالات اضطرابی است که میتواند زندگی فرد را تحت تاثیر قرار دهد. برای تشخیص آگورافوبیا، افراد ممکن است از یک روش تشخیصی روانشناختی استفاده کنند مانند مصاحبه با یک روانشناس یا پرسشنامههایی مانند بررسی ترسهای وابسته به فضا.
برای درمان آگورافوبیا، روشهای متنوعی وجود دارد که شامل روشهای آموزشی، روانشناختی و دارویی میشود. درمان روانشناختی برای این عارضه شامل روشهایی مانند درمان شناختی-رفتاری، درمان محرک پوششی، درمان هیپنوتیزم و درمان برپایه تنفس میشود.
روشهای درمان دارویی معمولاً شامل داروهای ضد اضطراب، ضدافسردگی و ضد انواع فوبیا است. همچنین، میتوان از روشهای آموزشی مانند آموزش تکنیکهای مقابله با ترس و استفاده از مراکز تمرین و نوروفیدبک استفاده کرد.
در هر صورت، درمان بهترین نتیجه را با مشاوره یک روانشناس به دست میدهد و اهمیت مهمی دارد که افراد از تلاش برای بهبود وضعیتشان را به دست بگیرند.
نکاتی برای مدیریت و کنترل ترس از فضای بسته
ترس از فضای بسته یا کلاستروفوبیا، یکی از اختلالات رایج در جامعه است که میتوان با روی کار گرفتن با آن، آسیب روانی را کاهش داد. در زیر چند نکته برای مدیریت و کنترل ترس از فضای بسته آمده است:
یادگیری تنفس عمیق و صحیح: با تمرین دادن به خود در تنفس عمیق، میتوانید برای کاهش تنش و اضطراب از طریق تنفس، استراحت کنید.
مدیتیشن: تمرین مدیتیشن و تمرکز بر تمرکز در نفس و کنترل تمرکز خود میتواند به عنوان یک روش اثبات شده در مدیریت اضطراب کمک کند.
تصور سازی: تصور سازی در تسکین کلاستروفوبیا مفید است. میتوانید خود را در فضای باز و آسایش بخشی تصور کنید و بعضی از مراحل مهار اضطراب را شبیهسازی کنید.
تمرین ویدیو: تماشای ویدیوهایی از کسانی که به طور مستقیم با کلاستروفوبیا مواجه شدهاند و روشهایی که برای کنترل ترس خود به کار گرفتهاند، میتواند به شما در یادگیری بهتر برای مدیریت ترس کمک کند.
روان درمانی: در موارد شدید، مشاوره با یک روانشناس میتواند به شما کمک کند تا به روشهای بیشتری برای مدیریت کلاستروفوبیا دست یابید.
در نهایت، تمرین و تجربه و مسئولیت پذیری از متقاعد شدن خود میتواند به شما در مدیریت ترس از فضای بسته کمک کند. همچنین، در صورت اضطراب حاد و شدید، بهتر است به پزشک خود مراجعه کنید.